Sıcak Daldırma Galvaniz (TS EN ISO 1461) ve Pre-Galvaniz İskele Farkı: Hangisi Ne Zaman Seçilmeli?
Şantiyede 2 yılda içten çürüyen boyalı borular ile 20 yıl ilk günkü mukavemetini koruyan iskeleler arasındaki fark metalurjik kaplama yönteminde gizlidir. TS EN ISO 1461 sıcak daldırma galvaniz ve pre-galvaniz teknolojilerini mikron düzeyinde inceliyoruz.
| Özellik | Sıcak Daldırma Galvaniz (TS EN ISO 1461) | Pre-Galvaniz Sac / Boru (EN 10346) | Daldırma / Püskürtme Boyalı İskele |
|---|---|---|---|
| Uygulama Zamanı | Kaynak ve delme bittikten SONRA komple 450°C çinko banyosu | Hammadde rulo sac halindeyken (şekillendirme ÖNCESİ) | Üretim sonrası yalnızca dış yüzeye ince boya filmi |
| Ortalama Çinko Kalınlığı | 55 – 85+ Mikron (µm) Metalurjik Alaşım | 15 – 27 Mikron (µm) Yüzeysel Çinko | 0 Mikron Çinko (Yalnızca 25–40 µm Boya) |
| Boru İçi Korozyon Koruması | %100 Tam Koruma (Çinko boru içine de dolar) | Orta (Kaynak dikiş hattı ve kesim uçları açıktır) | %0 Koruma (Boru içi ham siyah sac kalır, içten çürür) |
| Kaynak Bölgeleri | Kaynak dikişi çinko ile tamamen kaplanır | Sonradan yapılan kaynak noktaları çinko boyası ister | Darbe aldığında ilk kaynak ağzından paslanır |
| Ortalama Şantiye Ömrü | 15 – 25+ Yıl (Kıyı, Tersane & İhracat Uyumlu) | 7 – 12 Yıl (Roll-form Platform & İç/Kuru İklim) | 1,5 – 3 Yıl (Her şantiye sonrası kumlama/boya ister) |
| SerMimar Kullanım Yeri | Tüm Ana Panolar, Flanşlı Dikmeler ve SM-F234 Platformlar | Ekonomik SM-F241 Çelik Platform Serisi Opsiyonu | Yalnızca TS EN 13374 Sarı İkaz Hasır Panelleri (Fırın Boya) |
1. Boyalı İskelenin Görünmeyen Tehlikesi: İçten Dışa Kesit Kaybı
Geleneksel boyalı iskele borularında boya yalnızca dış yüzeye tutunur; borunun iç çeperi tamamen korumasız siyah çelik olarak kalır. Şantiyede yağış, gece çiyi ve beton kürleme nemi boru içine sızdığında gizli korozyon başlar. Dışarıdan yeni boyanmış görünen 3,0 mm et kalınlığındaki bir dikme, birkaç yıl içinde içten paslanarak 1,8 mm’ye düşebilir ve yüksek katlı cephede aniden burkulabilir.
Üstelik iskele şantiyede çekiç darbesi, kule vinç halatı sürtünmesi ve harç kazımasına maruz kalan ağır bir iş ekipmanıdır. Boya darbe aldığı anda çatlar; oysa çinko kaplama çelikle katodik koruma bağı kurduğu için çizilse dahi pasın metal altına yürümesini engeller.
2. TS EN ISO 1461 Sıcak Daldırma Galvaniz: 450°C’de Metalurjik Zırh
TS EN ISO 1461 Sıcak Daldırma Galvanizleme işleminde; H panolar, flanşlı dikmeler, yataylar ve çaprazlar robotik kaynak istasyonundan çıktıktan sonra sırasıyla yağ alma, asitle yüzey temizleme (pickling) ve flux banyolarından geçirilir. Ardından yaklaşık 450 °C sıcaklıktaki ergimiş saf çinko kazanına komple daldırılır.
Bu daldırma sırasında sıvı çinko, özel tahliye deliklerinden boruların en uç iç köşelerine ve tüm kaynak dikişlerinin üzerine işler. Çelik ile çinko arasında yüzeysel bir boya gibi değil, demir-çinko metalurjik alaşım katmanları oluşur. Çelik et kalınlığına bağlı olarak 55 ila 85+ mikron kalınlığındaki bu zırh; deniz kıyısı şantiyelerinde, tersanelerde ve yüksek nemli ihracat pazarlarında bakım gerektirmeden 15–25 yıl hizmet ömrü sunar.
3. Çelik Platformlarda Kritik Ayrım: SM-F234 (Sıcak Daldırma) vs. SM-F241 (Pre-Galvaniz)
Piyasada pek çok tedarikçi "galvanizli platform" başlığı altında aslında düşük mikronlu pre-galvaniz rulo sacdan bükülmüş ürünleri sıcak daldırma fiyatına veya belirsiz şartnameyle satmaktadır. SerMimar İskele kataloğunda mühendislik şeffaflığı gereği bu iki ürün grubu ayrı kodlarla (SM-F234 ve SM-F241) net biçimde ayrıştırılmıştır:
- SM-F234 Serisi (1,5 mm Sıcak Daldırma Galvanizli Çelik Platform): Ham siyah sacdan roll-form hattında perfore edilip kilitli başlıkları kaynatıldıktan sonra komple sıcak daldırma galvanize girer (örneğin 30×250 cm model 16,0 kg; 30×300 cm model 18,7 kg). Tersaneler, petrokimya tesisleri, kıyı illeri ve uzun vadeli kira/müteahhit filoları için en üst segmenttir.
- SM-F241 Serisi (1,5 mm Pre-Galvaniz Sac Çelik Platform): Galvanizli rulo sacın (Sendzimir) roll-form hattında şekillendirilmesiyle üretilir (30×250 cm model 14,5 kg; 30×300 cm model 16,9 kg). Pürüzsüz yüzeyli, daha hafif ve ilk yatırım maliyeti daha ekonomiktir; iç Anadolu/kuru iklim şantiyeleri ve kapalı endüstriyel hol projeleri için akılcı bütçe optimizasyonu sağlar.
4. ISO 9223 Atmosferik Korozyon Sınıfları (C2–C5M) ve Saha Seçim Matrisi
Bir iskele yatırımında hangi kaplama sınıfının seçileceği yalnızca satın alma günündeki birim fiyata göre değil, iskelenin önümüzdeki 15 yıl boyunca çalışacağı coğrafyanın ISO 9223 atmosferik koroziflik kategorisine göre belirlenmelidir:
- C2 – C3 Kategorisi (Karasal Kuru İklimler ve Kapalı Endüstriyel Holler): Ankara, Konya, Kayseri gibi deniz etkisinden uzak ve yıllık bağıl nem ortalaması düşük bölgelerde ana taşıyıcı karkasın (H pano veya flanşlı dikme) sıcak daldırma galvanizli seçilmesi, yürüme platformlarında ise ağırlık ve bütçe avantajı sunan
SM-F241pre-galvaniz sac serisinin tercih edilmesi yüksek mühendislik verimliliği sağlar. - C4 – C5 ve C5-M Kategorisi (Kıyı Şeridi, Tersane, Rafineri ve İhracat Pazarları): İstanbul Boğaz hattı, Kocaeli Körfez sanayi tesisleri, İzmir, Antalya, Mersin kıyı şantiyeleri ile Batı Afrika ve Kuzey Afrika liman kentlerinde havadaki klorür tuzu oranı çok yüksektir. Bu ortamlarda yılda 2 ila 4 mikron çinko tüketimi gerçekleştiği için minimum 55–85 mikron et kalınlığına sahip tam daldırma TS EN ISO 1461 kaplama ve
SM-F234/SM-H139sıcak daldırma platform serisi tartışmasız zorunluluktur.
5. Fabrika Kalite Kontrol Protokolü ve İkinci El Varlık Likiditesi
SerMimar İskele Gebze–Dilovası OSB üretim üssümüzde her galvaniz partisi sevkiyat öncesinde kalibreli manyetik kaplama kalınlık ölçüm cihazlarıyla (elcometer) TS EN ISO 1461 kabul kriterlerine göre noktasal olarak taranır. Flanş rozet deliklerinde kama kilit geçişini zorlaştıracak çinko çapakları temizlenir; alt ve üst ayar millerinin (SM-H601, SM-F608, SM-F606) trapez diş kanallarında somun akışkanlığı %100 test edilir.
Finansal açıdan unutulmamalıdır ki; boyalı bir iskele 3. yılın sonunda hurda demir fiyatına gerilerken, TS EN ISO 1461 sıcak daldırma galvanizli sertifikalı bir SerMimar iskele filosu 8–10 yıl aktif şantiye hizmetinden sonra dahi kurumsal inşaat piyasasında çok yüksek ikinci el likidite değerini koruyan gerçek bir bilanço varlığıdır.
